ĐẢNG CÙNG NHÂN DÂN “ĐƯA CÔNG NGHỆ SỐ VÀO ĐỜI SỐNG”

Ở một thôn thuần nông của xã Việt Tiến, tỉnh Hưng Yên chuyển đổi số không bắt đầu từ một đề án đồ sộ, mà từ việc một Bí thư chi bộ, một Trưởng thôn, một Trưởng ban Công tác mặt trận cùng vài chục đảng viên chọn cách đến tận nhà dân, cầm tay chỉ việc, biến những ứng dụng tưởng chừng xa lạ như VNeID, iCPV-Book, iHungyen, VNeTraffic, EVNNPC CSKH,… thành thói quen mới trong đời sống hằng ngày. Đó là câu chuyện nhỏ, nhưng lại nói lên rất nhiều về “Một chủ trương lớn của Đảng đi vào cuộc sống”.
Thôn An Lạc, xã Việt Tiến, tỉnh Hưng Yên, có diện tích tự nhiên khoảng 173 ha, trong đó đất thổ cư chiếm 32 ha, bình quân 103m2/khẩu. Thôn có 1.013 hộ gia đình với 2.850 nhân khẩu, quần tụ trong 08 xóm, gắn bó bởi 07 dòng họ lớn: Nguyễn, Tạ, Đỗ, Lại, Bùi, Đào, Lê. Trải qua các thời kỳ lịch sử, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, người dân An Lạc lại cùng cả nước đứng lên cầm vũ khí bảo vệ quê hương, hun đúc nên một truyền thống yêu nước thiết tha.
Nhân dân trong thôn sống chủ yếu bằng nghề trồng trọt và làm ruộng, ngoài ra còn buôn bán tại chỗ và đi làm ăn xa ở nhiều nơi trong cả nước. Bên cạnh nghề đúc đồng, đúc nhôm truyền thống do tổ tiên để lại, thôn còn phát triển sôi động các ngành kinh doanh, dịch vụ thương mại, thu gom phế liệu, đồng nhôm, inox, cơ khí hàn xì, nhờ đó đời sống kinh tế của nhân dân trong thôn ngày càng phát triển và phồn thịnh. 
Nền tảng cho những đổi thay ấy chính là một Chi bộ Đảng, với 51 đảng viên, trong đó có 24 đồng chí được tặng Huy hiệu Đảng từ 30 đến 60 năm tuổi Đảng, những hạt nhân luôn gương mẫu đi đầu trong mọi phong trào. Nhân dân trong khu dân cư luôn chấp hành tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, quy định của địa phương, tích cực học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, một lòng phấn khởi tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, sự điều hành của chính quyền và ban thôn. 
Với bản chất thông minh, cần cù, sáng tạo, người dân An Lạc luôn đoàn kết, cùng nhau phấn đấu thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ, tích cực xây dựng, nâng cao các tiêu chí khu dân cư kiểu mẫu, thực hiện tốt chủ trương về sắp xếp đơn vị hành chính, đồng thời giữ gìn những thuần phong mỹ tục, chấp hành nghiêm hương ước, quy ước của làng, để giữ vững danh hiệu “Làng văn hoá”. Chính trên nền tảng đoàn kết và gương mẫu ấy của một chi bộ nông thôn, câu chuyện đưa công nghệ số vào đời sống ở An Lạc đã bắt đầu được viết nên từ những điều giản dị và gần gũi nhất.
Khi Nghị quyết về đến sân đình, buổi sáng nào cũng vậy, ông Nguyễn Ngọc Hồng - Bí thư Chi bộ thôn An Lạc, xã Việt Tiến cũng dậy sớm, pha ấm trà rồi mở điện thoại kiểm tra nhóm Zalo của thôn. Có hôm là lịch họp chi bộ, có hôm là thông báo về đợt cấp đổi căn cước, có hôm thì công văn của cấp xã gửi về, cũng có hôm chỉ là vài dòng nhắc bà con che chắn mạ non trước đợt rét; hay việc thông báo cho nhân dân một số biện pháp cần thực hiện khi có mưa, bão xảy ra… Chuyện tưởng nhỏ ấy, vài năm trước phải đợi đến buổi phát thanh trên loa của thôn mới đến được từng nhà. Giờ thì tin đi trước, loa đọc theo sau, có khi loa còn chưa kịp phát thì cả xóm đã biết.
Ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW “Về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia” Là một định hướng chiến lược đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, xác định khoa học công nghệ và chuyển đổi số là yếu tố quyết định để Việt Nam phát triển giàu mạnh. Tạo động lực hoàn thành mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045, chuyển từ việc hoàn thiện thể chế sang tạo ra sản phẩm công nghệ thực tế, đo lường được. Đây cũng là lần đầu tiên trách nhiệm phổ cập công nghệ số đến từng người dân được đặt ngang tầm với những nhiệm vụ chính trị trọng tâm quang trọng.
Với một Chi bộ nông thôn như An Lạc, Nghị quyết ấy không nằm trên giấy, nó trở thành lý do để Chi bộ họp bàn, ra một cách làm cụ thể mang tên Đảng cùng nhân dân “Đưa công nghệ số vào đời sống”, gắn trách nhiệm nêu gương của từng đảng viên với việc phổ cập kỹ năng số cho bà con trong thôn. Nhờ cách làm sát dân, sát việc ấy, chuyển đổi số ở An Lạc không còn là khẩu hiệu xa vời mà đã len lỏi vào từng hộ gia đình, từng cuộc nói chuyện trong xóm trong làng. Đó chính là minh chứng sinh động cho việc đưa Nghị quyết vào cuộc sống, bắt đầu từ những điều giản dị và gần gũi nhất với bà con.

“Làm chuyển đổi số ở nông thôn, việc khó nhất không phải là cài đặt phần mềm, mà là hiểu được ai cần gì, ai ngại gì, để không hướng dẫn cho có rồi để đấy.”  - ông Nguyễn Ngọc Hồng, Bí thư Chi bộ

Hình 1. Ông Nguyễn Ngọc Hồng- BTCB phát biểu chỉ đạo cuộc họp của tổ công nghệ số
 

Người trực tiếp cùng ông Hồng bàn bạc, triển khai cách làm này là ông Tạ Duy Tình, Trưởng thôn và ông Nguyễn Ngọc Nam, Trưởng ban CTMT. Nếu Bí thư chi bộ là người định hướng, phân công đảng viên phụ trách các hộ gia đình theo mô hình “Dân vận khéo 1+10”, thì Trưởng thôn lại là người sát với nhân dân, gần với công việc trong thôn nhất, ông có thể nắm rõ những hoàn cảnh từng hộ gia đình như: Nhà nào có con, cháu ở xa hay về hỗ trợ ông bà; nhà nào chỉ có người già ở một mình; nhà nào cần ưu tiên hướng dẫn trước mùa vụ để kịp làm thủ tục vay vốn, mua vật tư nông nghiệp qua mạng. 
Đối với ông Nam, Trưởng ban CTMT, lại là người có thể huy động lực lượng của các chi hội đoàn thể để phối hợp cùng Ban thôn kêu gọi, vận động nhân dân sử dụng công nghệ, áp dụng chuyển đổi số vào thực tiễn, giúp ích đời sống của nhân dân trong thôn. Không phải ai trong thôn cũng thành thạo sử dụng Smartphone; nhiều cụ cao tuổi lần đầu cầm điện thoại cảm ứng còn lóng ngóng, bấm nhầm, thậm chí ngại vì sợ làm hỏng máy. Chính vì vậy, việc phổ cập không thể làm một lần rồi thôi, mà phải kiên trì, đến từng ngõ, gõ từng nhà, có khi hướng dẫn đi hướng dẫn lại vài buổi một người mới nhớ được cách thao tác. Ứng dụng làm thay đổi thói quen trong đời sống của nhân dân. 
Buổi hướng dẫn đầu tiên mà Chi bộ An Lạc tổ chức không phải ngẫu nhiên, lại chọn VNeID làm điểm khởi đầu. Theo ông Hồng, Bí thư chi bộ, đây là ứng dụng “Gốc”, đã là người Việt Nam phải sử dụng ứng dụng VneID vì hầu hết các dịch vụ số khác, từ dịch vụ công đến “Sổ tay đảng viên điện tử”, đều ít nhiều liên kết với tài khoản định danh này. Cài xong, kích hoạt xong VNeID, coi như người dân đã có được tấm “chứng minh thư số” để bước vào các phần việc tiếp theo. 
 

Hình 2. Đồng chí Nguyễn Ngọc Nam- Trưởng ban CTMT hướng dẫn đăng nhập và kích hoạt VneID tại nhà
 

Những buổi hướng dẫn tại Nhà văn hóa thôn, đảng viên phụ trách thường chia nhỏ thao tác thành từng bước: Tải ứng dụng, nhập số định danh cá nhân, chụp ảnh khuôn mặt để xác thực sinh trắc học, rồi mới đến bước kích hoạt định danh mức độ 2 tại Công an xã, sau đó về lại thôn để kích hoạt tài khoản cho nhân dân. Quy trình khó khăn nhất đối với các chi bộ ở nông thôn có lẽ là bước kích hoạt định danh mức 2, bởi phải lên Trụ sở Công an xã để quét khuôn mặt và lấy dấu vân tay, đối với những người đi được xe máy hay có thời gian thì việc đó không lớn, nhưng với các cụ lớn tuổi việc đi lại rất bất tiện, họ muốn làm nhưng ngại phải đi đường, có cụ thì không biết sử dụng phương tiện xe máy hoặc xe đạp, có cụ thì mắc phải các căn bệnh không thể di chuyển gây khó khăn trong việc định danh tài khoản. Việc tạo tài khoản cũng như xác minh với người trẻ chỉ mất chừng 5 đến 10 phút. Nhưng với những cụ ông, cụ bà ngoài bảy mươi, có khi phải làm đi làm lại ba, bốn lần, vì ánh sáng chưa đủ để máy nhận diện khuôn mặt, chưa biết để khuôn mặt đúng vị trí để quét, hoặc vì bấm nhầm nút thoát giữa chừng. 
Tuy nhiên cái hay của VNeID, theo lời kể của nhiều hộ trong thôn nằm ở những việc rất cụ thể: Không phải mang theo căn cước gốc khi đi khám bệnh, có thể xuất trình giấy tờ ngay trên điện thoại khi làm thủ tục ở xã, tra cứu được thông tin bảo hiểm y tế, thông tin cư trú của cả nhà chỉ bằng vài thao tác chạm, có thể khai báo thông tin giấy phép lái xe, hay như khai báo thông tin an sinh xã hội: “Thứ mà những người già như chúng tôi rất cần để có thể nhận trợ cấp mỗi tháng”. 
ICPV-Book - cuốn sổ tay không còn nằm trong ngăn kéo. Với hơn 50 đảng viên trong chi bộ, phần lớn tuổi đã cao, việc chuyển từ sổ tay giấy sang “Sổ tay đảng viên điện tử” iCPV-Book ban đầu không dễ dàng. Nhưng rồi chính sự kiên trì của chi bộ, bằng sự tận tâm của Ban chi uỷ đến tận nhà những đảng viên chưa đăng nhập hay chưa biết cách sử dụng phần mềm iCPV- Book đã giúp chi bộ thôn An Lạc, xã Việt Tiến đạt tỷ lệ 100% đảng viên sử dụng “Sổ tay điện tử”. Để có được con số 100% ấy, không thể không nhắc đến vai trò âm thầm nhưng bền bỉ của lực lượng đoàn viên thanh niên thôn An Lạc. Nhận thấy nhiều đảng viên cao tuổi còn e ngại với điện thoại thông minh, chi đoàn đã chủ động phối hợp cùng Ban chi ủy, cử đoàn viên "cầm tay chỉ việc" - từ cách tải ứng dụng, đăng ký tài khoản, đến thao tác đăng nhập và cập nhật thông tin sinh hoạt đảng hằng tháng. Có những buổi tối, ánh đèn từ điện thoại của các bạn trẻ soi sáng cả góc sân nhà đảng viên, kiên nhẫn hướng dẫn từng thao tác nhỏ cho đến khi cụ tự tay bấm được nút "đăng nhập" đầu tiên. Chính sự kết nối giữa hai thế hệ - kinh nghiệm của người đảng viên đi trước và sự nhanh nhạy công nghệ của tuổi trẻ, đã biến một nhiệm vụ tưởng chừng khô khan thành dịp để tình làng nghĩa xóm thêm gắn bó. Không ít đảng viên cao tuổi sau khi thành thạo sử dụng iCPV-Book, đã trở thành những "tuyên truyền viên" tích cực, chia sẻ lại kinh nghiệm cho những đảng viên khác còn lúng túng.
 

Hình 3. Đảng viên cao tuổi đảng tập sử dụng sổ tay Đảng viên điện tử iCPV- book

“Tôi quen cầm cuốn sổ, cầm văn bản bằng giấy A4, giờ bảo đọc nghị quyết qua điện thoại, tôi ngại lắm.”  bà Lại Thị Lan - Đảng viên cao tuổi Đảng của chi bộ trước khi học cách dùng phần mềm ICPV- book chia sẻ
Việc dành hẳn 15 phút đầu mỗi buổi sinh hoạt để hướng dẫn thao tác, đã dần thay đổi thói quen ấy. Hiện tại, đảng viên trong chi bộ đã tự đăng nhập iCPV-Book bằng tài khoản VNeID, tự tra cứu tài liệu học tập, theo dõi lịch sinh hoạt chi bộ, điểm danh trong các buổi sinh hoạt, thậm chí gửi ý kiến đóng góp ngay trên ứng dụng. Với những đảng viên cao tuổi, sức khỏe không cho phép đến dự các buổi sinh hoạt, ứng dụng trở thành cách để họ vẫn nắm được nội dung, vẫn góp được ý kiến, dù không có mặt trực tiếp.
ICPV- Book không chỉ là công cụ hỗ trợ sinh hoạt Đảng mà còn là bước tiến trong công cuộc chuyển đổi số, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chức Đảng, xây dựng Đảng tiên phong gương mẫu và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số. Đóng vai trò là cầu nối hiệu quả giữa chi bộ và đảng viên, góp phần hiện đại hóa công tác lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành.
IHungyen - cầu nối giữa dân và chính quyền: Nếu VNeID là giấy tờ, iCPV-Book là việc riêng của đảng viên, thì iHungyen lại là ứng dụng mà ông Tạ Duy Tình và ông Nguyễn Ngọc Nam dành nhiều tâm huyết hướng dẫn nhất cho bà con trong thôn, bởi đây là kênh để người dân theo dõi thông tin của chính quyền các cấp, tra cứu thủ tục hành chính, và quan trọng hơn cả, là nơi để gửi phản ánh, kiến nghị. Điều mà người dân cần không chỉ là được nói mà còn cần được giải quyết nhanh chóng, kịp thời, thì app iHungYen đang làm tốt vai trò đó. Những phản ảnh kiến nghị đều được giải quyết công khai kết quả phản ánh của cơ quan nhà nước- người dân có thể biết rõ phản ánh của mình đã được xử lý đến đâu. 
Việc ứng dụng cho phép công khai kết quả xử lý, cho phép người dân trao đổi lại nếu chưa hài lòng, và đánh giá mức độ hài lòng, biến quan hệ hành chính vốn một chiều (dân nộp đơn, chính quyền xử lý âm thầm) thành một cuộc đối thoại có phản hồi hai chiều. Đây là thay đổi về bản chất, không chỉ là thay đổi công cụ. Ứng dụng iHungyen là cách để tiếng nói của từng người dân kể cả người ít có điều kiện tham gia họp hành truyền thống vẫn có thể đến được với chính quyền. Đây là mở rộng thực chất của dân chủ cơ sở chứ không chỉ là một ứng dụng công nghệ đơn thuần. Việc chính quyền chủ động công khai kết quả xử lý và chấp nhận bị đánh giá mức độ hài lòng, tự nó là một cam kết rằng chính quyền đặt mình vào vị trí phục vụ, chịu trách nhiệm giải trình trước dân, thay vì chỉ quản lý từ trên xuống.
VNeTraffic - bớt một lượt lên Đội cảnh sát giao thông: An Lạc là thôn phát triển, hầu như nhà nào cũng có xe máy, không ít hộ có ô tô để chở phế liệu hoặc chạy dịch vụ. Liên kết tài khoản VNeID, người dân có thể tra cứu ngay trên điện thoại xem xe của mình có bị phạt nguội hay không, tình trạng đăng kiểm, hạn bảo hiểm bắt buộc, thay vì phải ra tận Đội cảnh sát giao thông để hỏi như trước. Chuyển từ “mang giấy” sang “mang điện thoại” giảm bớt gánh nặng giấy tờ, tránh mất mát, thất lạc, đặc biệt hữu ích với người thường xuyên di chuyển như lái xe, người làm dịch vụ vận tải. Minh bạch hóa việc xử lý vi phạm - thông báo phạt nguội trực tiếp, có thời gian, địa điểm, lỗi vi phạm rõ ràng, giúp người dân chủ động xử lý thay vì bị động, đồng thời hạn chế nguy cơ bị đối tượng xấu mạo danh CSGT gọi điện lừa đảo. Đưa người dân thành một mắt xích giám sát an toàn giao thông - không chỉ nhận thông tin một chiều, người dân còn có thể chủ động phản ánh vi phạm, sự cố, góp phần cùng lực lượng chức năng giữ gìn trật tự an toàn giao thông. 
EVNNPC CSKH - xem tiền điện không phải đợi nhân viên đọc số: Sau khi được hướng dẫn cài đặt, phần lớn hộ trong thôn đã biết cách tự tra cứu chỉ số công tơ, xem hóa đơn tiền điện hằng tháng, kiểm tra lịch ghi chỉ số và lịch tạm ngừng cấp điện. Với những hộ nuôi trồng cần điện liên tục, như nhà có máy bơm tưới tiêu hay hộ chăn nuôi quy mô vừa, việc biết trước lịch cắt điện để chủ động sắp xếp công việc là điều rất thiết thực.
Nhân dân ở thôn An Lạc chia sẻ: “Nhờ ứng dụng theo dõi chỉ số điện hằng ngày và cảnh báo khi lượng điện tiêu thụ tăng cao, tôi có thể kịp thời nhắc nhở người trong nhà sử dụng thiết bị điện tiết kiệm hơn” một lợi ích rất thiết thực với hộ kinh doanh, hộ sản xuất cần kiểm soát chi phí điện. 
 

Hình 4. Tổ công nghệ số hướng dẫn sử dụng phần mềm iHungYen, Vne Traffic, EVN CSKH
 

Đây một bước trong chiến lược chuyển đổi số của ngành điện, chuyển đổi số được EVN xác định là nền tảng quan trọng, tạo động lực mạnh mẽ để thúc đẩy ngành điện miền Bắc phát triển nhanh, mạnh và bền vững.
Mã QR và tiếng loa Zalo của làng: Một trong những cách làm được người dân trong thôn nhắc đến nhiều là những tấm mã QR, do Mặt trận Tổ quốc xã Việt Tiến thiết kế và phát cho các chi bộ nông thôn trong xã, dán tại Nhà văn hóa thôn, bảng tin đầu xóm, các điểm sinh hoạt cộng đồng. Chỉ cần đưa điện thoại qua, người dân có thể tham gia góp ý cho những việc của thôn, của xã, không nhất thiết phải đợi đến kỳ họp.
 

Hình 5. Nhân dân quét mã QR Code để tham gia góp ý những việc còn tồn đọng trong thôn
 

“Lắng nghe dân nói” là một công việc cần thiết, vì vậy Ban CTMT thôn phát động tuyên truyền, hướng dẫn nhân dân sử dụng quét mã QR để có thể gần dân, gỡ rối những vướng mắc đang còn tồn đọng tại thôn An Lạc.” Đồng chí Nguyễn Ngọc Nam, Trưởng ban CTMT
Nhóm Zalo của thôn, do chi bộ lập và duy trì, đã trở thành kênh thông tin chính, nhanh hơn hẳn loa phát thanh truyền thống như lịch họp, cảnh báo thời tiết bất thường như mưa lũ hoặc bão, hay đơn giản là nhắc lịch tiêm phòng cho trẻ nhỏ, tất cả được cập nhật ngay khi có. Một cơn mưa lớn bất thường được báo trước vài giờ, một đoạn đường xuống cấp được người dân chụp ảnh gửi vào nhóm và xử lý chỉ sau vài ngày - với một thôn nông nghiệp, tốc độ thông tin nhiều khi quyết định việc kịp thu hoạch trước mưa bão hay không. 
Cách chi bộ chia người, chia việc: Để việc hướng dẫn không rơi vào tình trạng làm cho có, ông Hồng cùng Ban chi ủy đã thống nhất với Ban thôn chia thôn thành từng cụm nhỏ, mỗi cụm giao cho một đảng viên phụ trách, kèm theo các thành viên trong hội phụ nữ, đoàn viên thanh niên của chi đoàn hỗ trợ kỹ thuật. Mỗi tuần, các nhóm này có một buổi tối cố định để đến từng nhà, ưu tiên những hộ có người cao tuổi hoặc chưa từng dùng điện thoại thông minh.
 

Hình 6. Ông Tạ Duy Tình – Trưởng thôn An Lạc vận động nhân dân sử dụng các ứng dụng

“Cách làm mưa dầm thấm lâu tuy chậm nhưng chắc, hơn hẳn việc tổ chức một buổi tập huấn chung cho cả trăm người rồi để họ tự xoay xở” - ông Tạ Duy Tình, Trưởng thôn An Lạc

Sổ theo dõi của thôn, vốn trước đây chỉ ghi chép việc thu chi, đóng góp, nay có thêm một mục mới: tiến độ cài đặt, sử dụng các ứng dụng số của từng hộ. Không phải để báo cáo thành tích, ông Hồng nói: “Mà để biết nhà nào cần được đến hỗ trợ thêm, tránh bỏ sót ai trong quá trình chuyển đổi”.
 

Hình 7. Ban chi uỷ tổ chức cuộc họp của tổ công nghệ số
 

Ý NGHĨA LỚN HƠN NHỮNG CON SỐ
Nếu chỉ nhìn ở góc độ tiện ích, có lẽ chưa nói hết được điều mà mô hình ở An Lạc đang làm được. Cái quý nhất, theo cách nhìn của ông Hồng, không nằm ở việc cài được bao nhiêu ứng dụng, mà nằm ở chỗ nó kéo cán bộ, đảng viên lại gần dân hơn theo đúng nghĩa “Đến tận nhà, ngồi cạnh, cầm tay chỉ từng nút bấm”, thay vì chỉ gặp nhau trong những cuộc họp mang tính hình thức. Với ông Tình, ý nghĩa còn nằm ở chỗ khoảng cách giữa chính quyền cơ sở và người dân được rút ngắn một cách tự nhiên. Một phản ánh về đường sá được xử lý trong vài ngày, thay vì chìm trong một xấp văn bản hành chính, tự nó đã là câu trả lời thuyết phục nhất cho câu hỏi chuyển đổi số có ích gì cho dân.

Niềm tin, suy cho cùng, không được xây bằng lời nói, mà bằng những việc cụ thể, lặp đi lặp lại, đủ để người dân tự rút ra kết luận của riêng mình. Đó cũng là hình ảnh cụ thể của việc lấy dân làm gốc trong công tác xây dựng Đảng ở cơ sở, khi mỗi đảng viên không chỉ học nghị quyết cho riêng mình, mà còn phải là người mang nghị quyết ấy đến với từng hộ dân, bằng việc làm chứ không phải bằng khẩu hiệu.
Nói vậy không có nghĩa là con đường đã bằng phẳng. Ngay tại An Lạc, không phải gia đình nào cũng đủ điều kiện để dùng điện thoại thông minh, đủ sóng để dùng ổn định. Một số hộ khó khăn vẫn chỉ có điện thoại “cục gạch”, một số cụ già sống một mình không có ai hỗ trợ hằng ngày, những trường hợp ấy vẫn phải trông cậy hoàn toàn vào sự sốt sắng của đảng viên phụ trách, chứ chưa thể tự làm được. Hạ tầng mạng ở cuối thôn, giáp cánh đồng, vẫn còn chập chờn vào những ngày mưa gió, khiến việc quét mã QR hay đăng nhập ứng dụng đôi khi phải làm đi làm lại. Đội ngũ đảng viên, đoàn viên phụ trách hướng dẫn phần lớn đều kiêm nhiệm nhiều việc khác của thôn, nên thời gian dành cho việc “cầm tay chỉ việc” nhiều khi bị co lại, không phải lúc nào cũng đến được đúng hẹn.
Một vấn đề khác cũng bắt đầu được chi bộ lưu tâm là an toàn thông tin. Khi người dân, nhất là người cao tuổi, ngày càng quen với việc thao tác trên điện thoại, nguy cơ bị lừa đảo qua các ứng dụng giả mạo, các đường link giả danh dịch vụ công cũng tăng lên. Đã có trường hợp trong xã bị đối tượng xấu gọi điện, giả danh cán bộ hướng dẫn cài đặt ứng dụng để chiếm quyền truy cập điện thoại, chiếm đoạt tiền trong tài khoản ngân hàng.
Ngoài ra, việc duy trì thói quen sử dụng cũng là một thách thức riêng. Có người sau buổi hướng dẫn thì làm được, nhưng vài tháng không dùng đến lại quên mất các bước, phải nhờ hướng dẫn lại từ đầu. Với những ứng dụng ít khi phải mở đến, như VNeTraffic hay EVNNPC CSKH, tình trạng “học rồi quên” này càng phổ biến hơn, đòi hỏi việc hướng dẫn không thể chỉ làm một lần mà phải nhắc lại định kỳ. Ngoài ra, việc duy trì thói quen sử dụng cũng là một thách thức riêng. Có người sau buổi hướng dẫn thì làm được, nhưng vài tháng không dùng đến lại quên mất các bước, phải nhờ hướng dẫn lại từ đầu. Với những ứng dụng ít khi phải mở đến, như VNeTraffic hay EVNNPC CSKH, tình trạng “học rồi quên” này càng phổ biến hơn, đòi hỏi việc hướng dẫn không thể chỉ làm một lần mà phải nhắc lại định kỳ.

Hình 8. Buổi họp chi bộ cùng các Đảng viên sử dụng phần mềm trong buổi sinh hoạt
 

“Mỗi buổi hướng dẫn sử dụng ứng dụng chính thống cũng đồng thời phải là một buổi nhắc nhở về cách nhận biết lừa đảo, chứ không thể tách rời hai việc này” - ông Nguyễn Ngọc Hồng, Bí thư Chi bộ thôn An Lạc
Với iCPV-Book, một hướng phát triển mà chi bộ mong chờ là ứng dụng có thể tóm tắt ngắn gọn nội dung các Nghị quyết dài, gợi ý những điểm mới, điểm liên quan trực tiếp đến địa phương, cùng khả năng sinh hoạt chi bộ trực tuyến cho những đảng viên ốm đau không thể đến dự. Với iHungyen, khả năng lớn nhất nằm ở việc mở rộng thêm các lĩnh vực tiếp nhận phản ánh, không chỉ dừng ở hạ tầng, môi trường, mà còn cả y tế, giáo dục, an ninh trật tự, đồng thời rút ngắn hơn nữa thời gian phản hồi. Với VNeTraffic, việc tích hợp thêm chức năng nộp phạt trực tuyến ngay trên ứng dụng sẽ giúp người dân nông thôn đỡ mất công đi lại hơn nữa. Còn với EVNNPC CSKH, nhiều hộ trong thôn mong ứng dụng có thể cảnh báo sớm hơn về nguy cơ quá tải đường dây vào mùa nắng nóng, hoặc gợi ý cách sử dụng điện tiết kiệm dựa trên chính thói quen tiêu thụ của từng nhà.
Nhìn xa hơn nữa, chi bộ An Lạc cũng đang bàn đến việc xây dựng một nhóm nòng cốt gồm những người trẻ trong thôn, đã thành thạo công nghệ, để họ tiếp tục là cầu nối hỗ trợ hàng xóm, người thân, sau khi lớp đảng viên hiện tại lớn tuổi hơn. Đó là cách để việc hướng dẫn sử dụng công nghệ không chỉ diễn ra một đợt rồi thôi, mà trở thành một nếp sinh hoạt được duy trì lâu dài trong cộng đồng tại các chi bộ nông thôn.
Những lợi ích đã thấy được, từ tiết kiệm thời gian, chi phí, đến sự minh bạch, chủ động hơn trong đời sống là có thật, không phải điều tô vẽ trên báo cáo. Nhưng những hạn chế về hạ tầng, về nhân lực, về nguy cơ lừa đảo, cũng là những điều không thể né tránh, cần được nhìn thẳng để tiếp tục tháo gỡ. Điều đáng quý nhất có lẽ không nằm ở việc thôn An Lạc đã làm được bao nhiêu, mà nằm ở cách một Bí thư chi bộ, một Trưởng thôn, một Trưởng ban CTMT, cùng hàng chục đảng viên, chọn cách bắt đầu từ những việc nhỏ nhất, kiên trì nhất, để đưa một chủ trương lớn của Đảng đến tận cửa nhà dân. Khi công nghệ còn tiếp tục phát triển, những ứng dụng như VNeID, iCPV-Book, iHungyen, VNeTraffic hay EVNNPC CSKH chắc chắn sẽ còn được bổ sung thêm nhiều tính năng mới. 
Nhưng cách làm bền bỉ, gần dân, không nóng vội mà cũng không dừng lại, như những gì đang diễn ra ở thôn An Lạc, xã Việt Tiến, mới là điều đáng để nhân rộng, không chỉ trong phạm vi một thôn, một xã, mà ở bất cứ nơi nào công cuộc chuyển đổi số quốc gia cần đi đến tận cùng, đến tận người dân, “Đưa công nghệ số, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” vào trong đời sống của nhân dân thôn An Lạc xã Việt Tiến./.